De betekenis van veiligheidspictogrammen lees je af aan kleur en vorm. Een blauw rond bord is een gebod, een rood rond bord met streep een verbod en een gele driehoek een waarschuwing. Groene borden wijzen naar een uitgang of hulp en rode vierkante borden naar blusmiddelen.
Wat is de betekenis van veiligheidspictogrammen?
Je komt een nieuwe werkplaats binnen. Bij de deur hangt een blauw bord met een helm en verderop zie je een gele driehoek. Boven de uitgang brandt een groen bordje met een rennend poppetje. Ken je de betekenis van veiligheidspictogrammen, dan zie je in één oogopslag wat moet, wat niet mag en waar gevaar zit.
Een veiligheidspictogram is een eenvoudig symbool dat zonder woorden een veiligheidsboodschap geeft. Kleur en vorm laten zien wat voor boodschap het is. Het symbool in het midden laat zien waar het over gaat. Daardoor begrijpt iedereen het bord, ook wie geen Nederlands spreekt.
Het ontwerp van de pictogrammen ligt vast in de internationale norm ISO 7010. De regels voor het gebruik op de werkvloer staan in de Arboregeling. Wil je zien hoe de borden er in het echt uitzien? Bekijk dan de veiligheidspictogrammen per soort.
Welke 5 soorten veiligheidspictogrammen zijn er?
Er zijn vijf soorten: gebod, verbod, waarschuwing, redding en brandbestrijding. Elke soort heeft een eigen kleur en vorm, zodat je hem al van een afstand herkent. Welke combinatie bij welke soort hoort, zie je in dit overzicht.
| Pictogram | Soort | Kleur en vorm | Betekenis |
|---|---|---|---|
 | Gebod | Blauw, rond | Dit moet je doen |
 | Verbod | Rood, rond met streep | Dit mag niet |
 | Waarschuwing | Geel, driehoek | Hier is gevaar |
 | Redding | Groen, vierkant | Hulp of een veilige uitweg |
 | Brandbestrijding | Rood, vierkant | Hier staat blusmateriaal |
Wil je de borden uit je hoofd leren, bijvoorbeeld voor een examen of cursus? Onthoud dan vooral de combinatie van kleur en vorm. Daarmee herken je ook een pictogram dat je nog nooit hebt gezien.
Gebodsborden: blauw en rond
Een blauw rond bord vertelt je wat je verplicht moet doen. Je ziet gebodsborden vooral bij de ingang van een ruimte, zodat je de regel kent voordat je naar binnen loopt. Veelgebruikte gebodsborden zijn:
- handleiding lezen
- handen wassen
- voetgangersroute gebruiken
- apparaat aarden voor gebruik
De meeste gebodsborden gaan over beschermingsmiddelen, zoals een helm of veiligheidsschoenen. Alle varianten vind je bij de pictogrammen voor gebod.
Verbodsborden: rood en rond met een streep
Zie je een rode cirkel met een schuine streep, dan mag iets niet. Het zwarte symbool op de witte achtergrond laat zien wat er verboden is. Bekende verbodsborden zijn:
- niet roken
- open vuur verboden
- verboden voor voetgangers
- niet aanraken
- niet blussen met water
Waarschuwingsborden: geel en driehoekig
De gele driehoek waarschuwt voor gevaar dat je niet altijd ziet. Denk aan stroom op een kast of een vloer die glad kan zijn. Veelgebruikte waarschuwingsborden zijn:
- elektrische spanning
- heftrucks en ander rijdend materieel
- glad oppervlak
- struikelgevaar
- brandbare stoffen
Op een bouwplaats of in een magazijn hangen er vaak meerdere naast elkaar. Hang er niet meer dan nodig, want bij te veel borden op één plek valt het echte gevaar minder op. Je vindt ze bij de gele waarschuwingspictogrammen.
Redding en nooduitgang: groen
Groen staat voor veiligheid. Deze borden wijzen de weg naar een uitgang of naar hulp. Je ziet ze in vrijwel elk kantoor, elke school en elke winkel:
- nooduitgang, vaak met een pijl voor de vluchtrichting
- EHBO
- AED
- verzamelplaats
- noodtelefoon
Let goed op de pijlen. Een pijl omhoog naast het nooduitgangbord betekent: loop rechtdoor. Een pijl omlaag betekent alleen: ga naar beneden, bijvoorbeeld via een trap.
Brandbestrijding: rood en vierkant
Bij brand wil je niet zoeken. Een rood vierkant bord laat daarom zien waar de blusmiddelen hangen, ook als die achter een deur of in een hoek staan. De meest gebruikte brandbestrijdingsborden zijn:
- brandblusser
- brandslanghaspel
- brandmelder (handmelder)
- noodtelefoon voor brand
Hoeveel borden je nodig hebt en waar ze komen, lees je in het blog over welke brandpictogrammen je nodig hebt.
Naast deze vijf soorten bestaan er ook GHS-gevarensymbolen. Dat zijn rode ruiten op verpakkingen van gevaarlijke stoffen, met een eigen systeem en een eigen betekenis. Ze staan uitgelegd in het artikel over GHS-gevarensymbolen.
PBM-pictogrammen: welke beschermingsmiddelen zijn verplicht?
Een blauw PBM-pictogram betekent dat je vanaf die plek een bepaald beschermingsmiddel moet dragen. Het bord maakt de plicht zichtbaar. Welke middelen nodig zijn, bepaalt de werkgever op basis van de risico's op de werkplek.
| Pictogram | Betekenis | Waar je het vaak ziet |
|---|---|---|
| Hoofd met oorkappen | Gehoorbescherming dragen | Productiehal, bij lawaaiige machines |
| Hoofd met veiligheidsbril | Oogbescherming dragen | Werkplaats, bij slijpen of boren |
| Handen met handschoenen | Werkhandschoenen dragen | Magazijn, bij scherpe of hete materialen |
| Schoen | Veiligheidsschoenen dragen | Bouwplaats, magazijn |
| Hoofd met helm | Veiligheidshelm dragen | Bouwplaats, bij werk onder hijslasten |
| Hoofd met masker | Adembescherming dragen | Bij stof, dampen of spuitwerk |
Hangen er meerdere PBM-pictogrammen bij een ingang? Dan gelden ze allemaal tegelijk. Soms staat er een tekstbord onder met een aanvulling, zoals "vanaf deze lijn". Waarom deze borden zo goed werken, lees je in het blog over het nut van gebodspictogrammen.
Waar hang je veiligheidspictogrammen op?
Op de plek waar de boodschap geldt, op een hoogte waar iedereen het bord meteen ziet. Een vaste ophanghoogte staat niet in de wet. In de praktijk werkt ooghoogte of net daarboven het best, zolang er geen kasten, deuren of stellingen voor staan. Zorg ook voor genoeg licht, want een bord in een donkere hoek valt niemand op.
Bij vluchtroutes gaat het verder. Valt de stroom uit, dan moet je de uitgang nog steeds kunnen vinden. Daarom hangen daar vaak nalichtende of verlichte borden. Een nalichtend bord laadt op in het licht en geeft daarna een tijd licht in het donker.
Welke uitvoering verplicht is, hangt af van het gebouw en hoe het gebruikt wordt. Dat staat in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Beide uitvoeringen vind je bij de borden voor de nooduitgang.
Zo pak je het ophangen aan:
- Loop de werkplek na en noteer waar een gebod, verbod of gevaar geldt.
- Hang elk bord bij de toegang tot die plek, niet pas midden in de ruimte.
- Volg de vluchtroute zelf tot buiten en kijk of je bij elke bocht een nieuw bord ziet.
- Kijk een paar keer per jaar of de borden nog kloppen, schoon zijn en niet verbleekt.
Ken je de betekenis van veiligheidspictogrammen, dan zie je snel welke borden op jouw werkplek nog ontbreken. In de categorie veiligheidspictogrammen vind je alle soorten bij elkaar, van gebodsborden tot nalichtende borden voor de vluchtroute.
Veelgestelde vragen over veiligheidspictogrammen
1. Zijn veiligheidspictogrammen verplicht?
Ja, op het werk wel. Kunnen de werkplek, machines of rijdend materieel gevaar opleveren, dan moet de werkgever veiligheidsborden gebruiken. Dat staat in de Arboregeling. Op Arboportaal lees je meer over de regels voor veiligheidssignalering.
2. Wat is het verschil tussen een pictogram en een bord?
Een pictogram is het symbool zelf, zoals het rennende poppetje bij een nooduitgang. Een bord is de plaat waarop dat pictogram staat, soms met een tekst of pijl erbij. In de praktijk gebruiken mensen beide woorden door elkaar.
3. Wat betekent ISO 7010?
ISO 7010 is de internationale norm waarin de officiële veiligheidssymbolen zijn vastgelegd. Elk pictogram heeft daarin een vaste vorm, kleur en code. In Europa geldt de norm als NEN-EN-ISO 7010. De huidige versie is uit 2020.