Heb je een vooropleiding nodig voor de NEN 3140 cursus? Lees wanneer het niet hoeft, wanneer basiskennis wél nodig is, met voorbeelden en een handige checklist.
Heb ik een vooropleiding nodig voor de NEN 3140 cursus? Zo zit het (met voorbeelden + checklist)
Als je werkt aan, met of nabij elektrische installaties, wil je geen grijs gebied. Je wilt in één oogopslag weten: wat mag ik doen, wat juist niet, en welke cursus past daarbij?
In dit artikel leggen we uit wanneer je géén vooropleiding nodig hebt, wanneer basiskennis wél verstandig is en hoe je dit praktisch beoordeelt met voorbeelden en een duidelijke checklist. Wil je direct naar de uitleg en inschrijfmogelijkheden? Bekijk dan: de NEN 3140 pagina van ARBO centrum.
Wat is een NEN 3140 cursus?
De NEN 3140 gaat over veilig werken aan, met of nabij elektrische installaties in het laagspanningsgebied. De cursus helpt je risico’s herkennen en veilig handelen volgens afspraken en procedures. Denk aan situaties zoals onderhoud aan machines, werkzaamheden rond schakelkasten of het veiligstellen van apparatuur.
In de praktijk draait NEN 3140 om drie dingen:
- Risico’s herkennen (wat kan er misgaan?)
- Veilig werken (wat is de juiste werkwijze?)
- Grenzen kennen (wat mag jij wél/niet doen binnen jouw rol?)
Lees ook de basisuitleg in de kennisbank: Wat is NEN 3140?
Heb je een vooropleiding nodig? (het eerlijke antwoord)
1) Meestal niet: het gaat om aantoonbare deskundigheid
Voor veel deelnemers is een elektrotechnisch diploma niet vereist om een NEN 3140 cursus te volgen. Belangrijker is dat je werkzaamheden passen bij jouw rol (en het niveau van de cursus) én dat je in de praktijk werkt volgens duidelijke afspraken.
Praktisch uitgangspunt: je kiest het niveau niet op functietitel (“monteur”, “operator”), maar op wat je echt doet: meten, schakelen, storingen zoeken, in panelen werken of juist alleen eenvoudige handelingen.
2) Het verschil tussen VOP en VP bepaalt wat je nodig hebt
Binnen NEN 3140 kom je meestal uit bij één van deze twee niveaus:
- NEN 3140 VOP (Voldoende Onderricht Persoon): voor afgebakende taken en “veilig werken binnen grenzen”.
- NEN 3140 VP (Vakbekwaam Persoon): voor wie zelfstandig (complexere) elektrotechnische werkzaamheden uitvoert.
Meer uitleg over het onderscheid vind je hier: Verschillen tussen NEN 3140 VP en VOP.
Wanneer is een vooropleiding meestal níet nodig?
In de meeste situaties geldt: als je werkzaamheden simpel en duidelijk begrensd zijn, past NEN 3140 VOP en is een technische vooropleiding vaak niet nodig.
Typische VOP-situaties
- Je voert eenvoudige handelingen uit aan machines of apparaten (binnen instructies).
- Je werkt in de buurt van elektra (bijv. productie/industrie) en moet risico’s herkennen.
- Je mag niet zelfstandig meten, niet in panelen werken en niet schakelen/vrijschakelen zonder begeleiding.
Voorbeeld: een operator die kleine resets uitvoert, een facilitair medewerker die binnen instructies een onderdeel vervangt, of een monteur die alleen vaste, simpele handelingen doet (zonder meetwerk of paneelwerk). Meer info/inschrijven: NEN 3140 VOP cursus
Wanneer is basiskennis of ervaring wél verstandig (of nodig in de praktijk)?
Zodra je werkzaamheden richting zelfstandig meten, schakelen, storingen zoeken of werken in schakelkasten gaan, kom je vaak bij NEN 3140 VP. Dan is basiskennis (via opleiding of aantoonbare ervaring) in de praktijk meestal noodzakelijk om de stof goed te kunnen toepassen.
Typische VP-situaties
- Je werkt in/aan schakelkasten, verdeelinrichtingen of panelen.
- Je voert metingen of beproevingen uit (bijv. spanningsloosheid vaststellen).
- Je zoekt elektrische storingen of doet herstelwerkzaamheden.
- Je hebt (mede) verantwoordelijkheid voor veiligstellen en vrijschakelen.
Als je twijfelt: kun je je werk niet veilig uitleggen in stappen (wat doe je, waarom, welke risico’s, welke controle)? Dan is extra basiskennis of begeleiding verstandig vóór of naast VP. Meer info/inschrijven: NEN 3140 VP cursus
Praktijkvoorbeelden: wat past bij jouw situatie?
1) Facilitair / gebouwbeheer
Situatie: je werkt met elektrische apparaten en voert af en toe eenvoudige handelingen uit binnen instructies.
Vaak passend: NEN 3140 VOP.
Vooropleiding nodig? meestal nee (wel: duidelijke taakafbakening).
2) Operator productie / logistiek
Situatie: je werkt aan/naast machines en moet risico’s herkennen, soms kleine handelingen uitvoeren.
Vaak passend: NEN 3140 VOP (soms doorgroei naar VP bij meetwerk/storingen).
Vooropleiding nodig? VOP: meestal nee. VP: basiskennis sterk aanbevolen.
3) Technische dienst / onderhoudsmonteur
Situatie: je schakelt, meet, test, zoekt storingen en werkt in panelen.
Vaak passend: NEN 3140 VP.
Vooropleiding nodig? niet “op papier” altijd verplicht, maar in de praktijk vaak wel (opleiding of aantoonbare ervaring).
4) Starter zonder elektro-achtergrond
Situatie: je gaat richting elektrowerk, maar mist nog basisbegrippen en routine.
Vaak passend: start met VOP of eerst basiskennis opbouwen; daarna door naar VP zodra je taken dat vragen.
Vooropleiding nodig? niet altijd, maar een basis voorkomt onveilig handelen en misinterpretatie.
Checklist: heb ik een vooropleiding nodig voor NEN 3140?
Onderstaande checklist helpt je snel bepalen of je eerder richting VOP of VP gaat — en of basiskennis/ervaring verstandig is.
A. Wat ga je daadwerkelijk doen?
Score A (werkzaamheden): ____ / 6
B. Jouw basiskennis & ervaring
Score B (basis): ____ / 5
C. Afspraken, rol en verantwoordelijkheid
Score C (organisatie): ____ / 5
Uitkomst: wat zegt jouw score?
1) Meestal géén vooropleiding nodig → NEN 3140 VOP
Als Score A ≤ 2 én je taken zijn afgebakend (Score C ≥ 3).
Advies: NEN 3140 VOP (veilig werken binnen grenzen).
Meer info: NEN 3140 VOP cursus
2) Basiskennis sterk aanbevolen → NEN 3140 VP
Als Score A ≥ 3 (meten/storingen/panelen/schakelen).
- Score B ≥ 3 → vaak klaar voor VP (afhankelijk van je werkpakket)
- Score B ≤ 2 → eerst basiskennis opbouwen of extra begeleiding, daarna VP
Advies: NEN 3140 VP (zelfstandig vakbekwaam werken).
Meer info: NEN 3140 VP cursus
Notities / jouw werkzaamheden (3 voorbeelden)
1. __________________________________________
2. __________________________________________
3. __________________________________________
Veelgestelde vragen (FAQ)
Kan ik NEN 3140 volgen zonder elektrotechnisch diploma?
Vaak wel. Zeker voor NEN 3140 VOP is een diploma meestal niet nodig, zolang je taken afgebakend zijn en je werkt volgens instructies. Voor NEN 3140 VP is basiskennis/ervaring in de praktijk meestal nodig omdat je zelfstandiger en dieper op de techniek werkt.
Wat is het verschil tussen NEN 3140 VOP en VP?
VOP is bedoeld voor mensen die binnen duidelijke grenzen werken en vooral risico’s herkennen en veilig handelen. VP is bedoeld voor mensen die zelfstandig (complexere) werkzaamheden uitvoeren, vaak inclusief meten, storingen zoeken en werken in panelen. Lees meer: verschillen tussen VP en VOP.
Welke cursus past bij mij als ik “alleen simpele handelingen” doe?
Als je werkzaamheden echt eenvoudig zijn en je niet meet, niet schakelt en niet in panelen werkt, dan past vaak NEN 3140 VOP. Bekijk: NEN 3140 VOP.
Ik zoek storingen aan machines: VOP of VP?
Storingen zoeken en oplossen wijst meestal richting VP, zeker als je meetwerk doet of in schakelkasten/panelen werkt. Bekijk: NEN 3140 VP.
Waar kan ik meer lezen over NEN 3140?
Start bij de overzichtspagina: NEN 3140 cursussen & trainingen en de kennisbank: Wat is NEN 3140?.